Community en de ruimte voor kinderen

In een groep van vooral jeugdprofessionals waarin ik mag meehelpen, met als thema jeugd en preventie, kwam de wens bovendrijven om kinderen actieve ‘inspraak’ te geven. Op dit woord inspraak kom ik zo terug. De wens kwam vanuit deelnemers uit de kinderopvang, waarmee duidelijk werd dat het niet alleen om tieners of jong volwassenen ging.

Een verzameling voorbeelden

Een snelle verkenning en vooral een greep in eigen geheugen leverde talloze en zeer uiteenlopende voorbeelden op. In Den Haag worden jeugdlintjes uitgedeeld, Harderwijk maakt goede sier met de kinderburgemeester, talloze plaatsen kennen kinderwijkraden. Zelf deed ik een tijdje terug mee aan een meeting met een Nederlandse prinses die voor bedrijven en overheden een Raad van Kinderen installeert, met kinderen van de basisschool! Een goede kennis van mij organiseert voor gemeenten adviesgroepen met jongeren die door ambtenaren in te huren zijn. We kennen in Nederland een actieve Kinderombudsvrouw en ik weet dat de waterschappen jeugdbestuurders kennen. Laatst werd ik benaderd door een organisatie die streed voor kinderrechten, de voorzitter daarvan worstelde vooral met te weinig departementale steun voor hun werk. We kennen kindertelefoons en inlooppunten voor jongeren. Hulpverleners hebben talloze digitale tools voor jongeren ontwikkeld, van sites tot app’s. Ook de recente klimaatmarsen van scholieren kwamen direct in herinnering, net hier en daar de ongemakkelijke reactie van volwassenen, tot aan een beetje stroeve onderwijsminister toe. Als basketball-coach tenslotte liet ik mijn jonge spelers deze maand zelf de spelers van het jaar kiezen. Kortom, met kinderparticipatie kun je als institutie en als persoon alle kanten op. Zoals ook ‘alle’ leraren en ouders weten!

Internationaal is de lijst makkelijk aan te vullen. In het prachtige boek “Children and Young People’s Participation (learning from across countries)” uit 2014 onder redactie van Tisdall c.s. wordt per werelddeel en daarin diverse landen, de plaats van kinderen in hun community beschreven en geanalyseerd. Bijzondere vermelding verdient de rubricering van vormen van kinderparticipatie, ook zeer nuttig voor de grote mensenwereld.

Perspectief van volwassen

Terug naar ongemakkelijke reactie van volwassenen op kinderen, die (hun) ruimte claimen. Onderaan de zogenoemde kinderparticatieladder, die bestaat dus ook (de bedenkers zijn o.a. auteurs als eerst Arnstein en later Hart in 1992) staat ‘manipulation’ en ‘decoration’. Soms is simpelweg sprake van non-participatie en is kinderparticipatie een speeltje van volwassen en niet meer dan een symbolische daad. Een vraag die altijd opkomt is de ‘nutsvraag’ voor volwassenen. Wat levert het ‘ons’ als ouderen op? Krijgen we ‘betere’ adviezen? Of, veel erger, moeten we hierdoor onze macht of ons comfort inleveren? Denk aan auto’s, vliegreizen, pensioenen en meer.

In een zwaardere vorm van participatie gaat het om delen van beslissingsmacht tussen kinderen en volwassenen. Waarbij onderscheid is te maken tussen situaties waarin ouderen het initiatief namen of kinderen zelf. Deskundigen waarderen vooral het eigen initiatief van kinderen als groot goed en zien het belonen daarvan als de ultieme vorm van kinderparticipatie.

Een ecologische benadering van kinderparticipatie

Het voortreffelijke boek van de Australische kindertherapeuten en wetenschappers Rodger en Ziviani uit 2006 (“Occupational therapy with children) is een leesbaar en overtuigend pleidooi om de positie van kinderen in communities zwaar te versterken. De term community verwijst zowel naar het macro-niveau (land of gemeente) als het meso-niveau (instituties als scholen of instellingen). Ze kijken vooral vanuit het perspectief en het belang van kinderen zelf (zoiets doen volwassenen – zo merkte ik ook bij mezelf- niet vanzelfsprekend, een beetje pijnlijk is dat wel).

Die kinderen zijn – de eerste invalshoek – volop in ontwikkeling en vormen hun eigen identiteit. Kinderparticipatie is daarvoor van onschatbare waarde. De kinderen doen vaardigheden op en ontwikkelen zelfvertrouwen. Kinderen leren door voor anderen te zorgen ook beter om voor zich zelf te zorgen, een geweldig bijeffect van participatie! De kiem van actief burgerschap begint met luisteren naar en samenwerken met kinderen.

Daarnaast wordt gewezen op het belang om community-capacity te benutten, ‘the collective power’ van kinderen. Kinderen zijn naast leuk ook vooral wijs en slim. Wie verstandig is gebruikt het verstand en de verbeeldingskracht van kinderen en jongeren.

De derde invalshoek is wat de auteurs de ecologische benadering noemen. Dit komt dicht in de buurt van de eerder genoemde kinderrechten. Kinderen leven in een natuurlijke en fysieke wereld, en daarnaast in een sociale en culturele wereld. Ze hebben allereerst recht op natuur, op groen en frisse lucht. Op speelplaatsen die ‘cool’ zijn en ook plekken waar ze ‘adult free’ kunnen freewheelen. Ze hebben ook recht om actief mee te denken over de manier waarop we steden en dorpen inrichten! En op kansen om te sporten en bewegen.

Sociaal-cultureel bekeken gaat het vooral om recht op aandacht, verzorging, een luisterend oor en om het recht om uitgedaagd en gestimuleerd worden. Wanneer het systeem (lees, alle volwassen, van vrijwilligers, bedrijven tot de publieke sector’) dat niet of onvoldoende bieden, moet de kans bestaan om die balans te herstellen. Zoals bijvoorbeeld het recht om te demonstreren onder schooltijd! In het boek houden de auteurs een extra pleidooi voor kinderen met een beperking, met daarbij een treurige foto van een jongetje in een rolstoel onderaan de trap van een glijbaan. Over disbalans gesproken!

Nieuwe community-initiatieven

Wat ben ik blij met ‘mijn’ community jeugd en preventie. Als een community-ondernemer met en voor de invloed van kinderen aan de slag gaan, let’s do it!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s